Vrijdag Bijzondere vrouwen
Madonna Louise Veronica CICCONE
De ‘Queen of Pop’ die van blijven een kunst maakte
Op 16 augustus 1958 wordt in Bay City, Michigan, een meisje geboren dat de popwereld voorgoed zal veranderen: Madonna Louise Ciccone. De naam Veronica, die vaak aan haar volledige naam wordt toegevoegd, kiest ze pas later als haar katholieke vormselnaam.
Madonna groeit op als derde van zes kinderen in een katholiek gezin met Italiaanse wortels langs vaderszijde en Frans-Canadese wortels langs moederszijde. Haar vader, Silvio ‘Tony’ Ciccone, is ingenieur. Haar moeder — die eveneens Madonna heet — werkt als röntgentechnologe.
Wanneer Madonna vijf jaar oud is, sterft haar moeder aan borstkanker. Het wordt een beslissend kantelpunt in haar leven. Veel later zal ze het verlies omschrijven alsof “een deel van haar hart eruit werd gerukt”. Die vroege confrontatie met verlies, sterfelijkheid en verlatenheid zal niet alleen haar tomeloze ambitie voeden, maar ook geregeld terugkeren in haar muziek en haar publieke persoonlijkheid. People – Madonna over het verlies van haar moeder
Op school behaalt ze goede resultaten, maar vooral dansen wordt haar grote passie. Ze krijgt een dansbeurs aan de University of Michigan, waar ze ongeveer twee jaar studeert. In 1978 laat ze haar opleiding achter zich en trekt ze, negentien jaar oud, naar New York. Volgens het inmiddels legendarische verhaal heeft ze nauwelijks 35 dollar op zak. Zelf noemt ze die stap later een van de moedigste dingen die ze ooit heeft gedaan. University of Michigan, PBS American Masters
In New York volgt ze dansopleidingen, doet ze audities en neemt ze allerlei baantjes aan om te overleven. Franse muziekproducenten halen haar een tijdlang naar Parijs, maar Madonna keert terug naar New York. Ze wil niet gevormd worden tot de artieste die anderen in haar zien. Ze wil haar eigen muziek schrijven en zelf bepalen wie ze wordt.
Van de clubs naar wereldfaam
In 1983 verschijnt haar debuutalbum, eenvoudigweg Madonna genoemd. Ze schrijft zelf mee aan verschillende nummers. Het album groeit langzaam uit tot een succes en bereikt uiteindelijk de achtste plaats in de Amerikaanse Billboard 200.
In 1984 volgt de wereldwijde doorbraak met Like a Virgin.
Borderline wordt datzelfde jaar haar eerste top 10-hit in de Verenigde Staten. Via de nog jonge muziekzender MTV, waar beeld bijna even belangrijk wordt als geluid, groeit Madonna uit tot een van de meest herkenbare en invloedrijke artiesten van haar generatie. Billboard – Madonna’s eerste hits
Muziek, videoclips, mode, dans en provocatie worden bij haar één artistiek geheel. Telkens wanneer het publiek denkt te weten wie Madonna is, vindt ze zichzelf opnieuw uit.
In de rangschikking die Billboard in 2008 opstelde naar aanleiding van vijftig jaar Billboard Hot 100, eindigde ze als de succesvolste soloartiest en tweede in het algemeen, na The Beatles.
Guinness World Records beschouwt haar bovendien als de bestverkopende vrouwelijke muziekartiest aller tijden. De schattingen variëren, maar situeren haar wereldwijde verkoop tussen 300 en 400 miljoen albums en singles. Guinness World Records
Liefde, films en tegenslagen
Madonna’s privéleven krijgt bijna evenveel aandacht als haar muziek. In 1985 trouwt ze met acteur Sean Penn. Samen spelen ze in Shanghai Surprise, een film die weinig succes kent. Het huwelijk eindigt in 1989.
In 1990 speelt ze naast Warren Beatty de rol van Breathless Mahoney in Dick Tracy. Er volgen nog verschillende filmrollen, met wisselend succes.
Voor haar vertolking van Eva Perón in Evita krijgt ze in 1997 een Golden Globe.
In 2000 trouwt ze met de Britse regisseur Guy Ritchie. Acht jaar later komt ook aan dat huwelijk een einde. Madonna is moeder van zes kinderen: twee biologische kinderen — Lourdes en Rocco — en vier kinderen die ze in Malawi adopteerde: David, Mercy en de tweeling Stella en Estere.
Een vrouw die zich niet liet temmen
Wat Madonna tot een icoon maakt, is niet alleen haar muziek. Het is ook haar hardnekkige weigering om zich te laten bepalen door de verwachtingen van anderen.
Seksualiteit, religie, macht, vrouwelijkheid en vrijheid lopen als een rode draad door haar werk. Ze schokte en provoceerde, maar stelde tegelijk vragen die in haar tijd niet vanzelfsprekend waren: wie bepaalt hoe een vrouw zich hoort te gedragen? Hoe uitgesproken mag ze zijn? Mag ze haar seksualiteit zelf vormgeven? En waarom wordt ouder worden bij mannen vaak als waardigheid beschouwd, maar bij vrouwen als verval?
Tijdens de uitreiking van de Billboard Woman of the Year Award in 2016 sprak Madonna openlijk over het seksisme, de vrouwenhaat, de vernederingen en de dubbele standaarden waarmee ze tijdens haar carrière werd geconfronteerd.
Ze vatte die ongelijkheid scherp samen:
“Er zijn geen regels als je een jongen bent; wel als je een meisje bent.”
Ze hekelde ook een muziekindustrie waarin vrouwelijke artiesten aantrekkelijk en verleidelijk moeten blijven, maar niet te intelligent, te uitgesproken of te oud mogen worden. Een man kan ouder worden en aan gezag winnen; een vrouw dreigt uit beeld te verdwijnen.
Aan het einde van haar toespraak bracht ze haar levenswerk terug tot één eenvoudige maar bijzonder krachtige vaststelling:
“Het meest controversiële wat ik ooit heb gedaan, is dat ik gebleven ben.” Billboard – Woman of the Year-speech 2016
Van het vijfjarige meisje dat haar moeder verloor tot de vrouw die meer dan veertig jaar lang de popcultuur mee vormgaf:
Madonna toont dat blijven niet hetzelfde is als stilstaan.
Blijven betekent soms dat je jezelf telkens opnieuw moet uitvinden. Dat je weigert te verdwijnen wanneer de wereld vindt dat jouw tijd voorbij is. Misschien is juist dát haar grootste rebellie: niet dat zij provoceerde, maar dat zij bleef.
Madonna (zangeres) - Wikipedia
Madonna - Vogue (Live from the Sticky & Sweet Tour)
