In wat voor een wereld leven we? Tricky Tijden !
Na wat ik de laatste weken allemaal lees, zie, voel en beleef vindt ik dat hoog tijd is om tricksters, figuren zoals Trump, uit het centrum van de macht te halen. Het wordt hoog tijd dat we een cultuur waarin ‘oneerlijkheid, gesjoemel en misleiding keihard wordt afgestraft. In het politieke en bestuurlijke arena, aan talkshowtafels én aan keukentafels. Het grootste gevaar komt niet van de mensen die trickstergedrag vertonen, maar van de mensen die hier niet genoeg weerstand tegen bieden. Ik denk dat het een vreemd soort REVOLUTIE vraagt van begrenzing, oprechtheid en waarachtigheid..
De fundamentele vraag is wat voor een soort samenleving we willen ZIJN. De kern vraag is ‘hoe zorgen we ervoor dat we vreedzaam met elkaar kunnen samenleven en vruchtbaar kunnen samenwerken’.
Hoe vormen wij een gemeenschap waarin we niet alleen kunnen spréken over dingen als kwaliteit, menselijkheid, verantwoordelijkheid en rechtvaardigheid, maar die ook daadwerkelijk kunnen meenemen in onze besluitvorming? Of nemen we genoegen met het idee dat we toevallig samenleven in een arena van productie, consumptie en winstmaximalisatie? Het zijn vragen om te stellen aan de wereld, de landen, aan branches, overheden, bedrijven en ja ook aan elkaar. Onze antwoorden hierop vormen onze cultuur, de wereld waarin we leven. Nu als aanzet stelt antropologe Jitske Kramer in haar boek Tricky Tijden voor om eerherstel te geven aan ‘de deugd’ in de betekenis van een waarachtige en ‘ethische goede manier van handelen. Dit als tegenwicht tegen hebzucht en verlokkingen van macht en geld. Het klinkt misschien wat truttig en idealistisch, maar wanneer we de deugd meer betrekken bij politieke en zakelijke besluiten kan er terug een nieuw evenwicht ontstaan!
Zeven deugden!
En alsof het zo moest zijn van plots zag ik op sociale media een interview van hoogleraar Geschiedenis Beatrice de Graaf gepost door de VPRO. Het fragment ging over de basis van leiderschap, over moed en hoop. Ik keek het hele interview en luisterde een kwartier lang met stijgende bewondering. Wow.
In 15 minuten wandelt deze hoogleraar Geschiedenis door de eeuwen heen. Ze verbindt de Griekse deugdenleer aan Huizinga. (Nederlands historicus, grondlegger van de Nederlandstalige cultuurgeschiedenis en mentaliteitsgeschiedenis, cultuurfilosoof en antropoloog). De jaren 30 van de vorige eeuw aan nu en Augustinus aan Roosevelt. Ze weet uiteindelijk hoop en handelingsperspectief te genereren in wat ook volgens haar donkere tijden zijn. Daarmee toont ze voor mij meer leiderschap dan ik in tijden heb gezien.
"We beoordelen leiders vaak op het effect dat ze hebben of op de tactiek waar ze al dan niet goed in zijn. In feite zou je leiders moeten beoordelen op wat voor grondhouding ze hebben en welke deugden ze verspreiden."
De Graaf verwijst naar de kardinale deugden van Aristoteles. Kardinaal omdat ze een scharnierpunt zijn van handelen in de publieke ruimte. En voor dat je denkt aan etiquette, tafelmanieren, burgerlijke opvattingen etc.; de deugdenleer gaat over vier Griekse basisdeugden: 1) beheersing, 2) rechtvaardigheid, 3) wijsheid & 4) moed. Later zijn daar 5) geloof, 6) hoop en 7) liefde aan toegevoegd. Ze zijn al 2000 jaar de backbone van vele beschavingen. Ook de onze.
Ze haalt een uitspraak van Augustinus aan die zo geplakt kan worden op deze tijd: "Scheldt niet op de keizer, scheldt niet op de tijden. Wij zíj́n de tijden. Wie bent u in deze duistere tijd? Hoe voeden de deugden uw handelen."
Uiteindelijk belandt ze bij het belang van Amor Mundi; liefde voor de wereld (Hannah Arendt). Het belang van een groter belang. Hoe zou het zijn, hoe zou de wereld er uit zien als deze 7 waarden het scharnierpunt van handelen mogen zijn in de publieke ruimte.
Nu omdat 'wij de tijden zijn' klopt dat dus ook op mijn deur. Ongeacht welke regering of wie er aan de macht zit. Wat doe jij? Fijne weekend.
Zeker eens kijken … neem in het weekend a.u.b. even de tijd om dit interview te bekijken.. DOEN!
(70) Over moed en hoop: lessen uit de geschiedenis | Beatrice de Graaf | Buitenhof - YouTube
