“Safety is much more than the absence of threat. Safety is the presence of connection.”
De spreuk wordt online ook vaak aan Gabor Maté toegeschreven, vermoedelijk omdat hij haar regelmatig gebruikt én daarbij naar Porges verwijst. Een publicatie over relationele neurowetenschappen schrijft de uitspraak uitdrukkelijk toe aan Stephen Porges en verwijst naar zijn presentatie uit 2019, Social Connectedness as a Biological Imperative.
De Amerikaanse neurowetenschapper Stephen W. Porges is grondlegger van de polyvagaaltheorie.
“Dreiging” sluit beter aan bij het oorspronkelijke Engelse threat dan “gevaar”. Het woord “alleen” brengt bovendien een belangrijke nuance aan: echte veiligheid vereist natuurlijk ook bescherming tegen reëel gevaar. De spreuk gaat vooral over ervaren, relationele veiligheid.
Volgens Porges kan ons zenuwstelsel pas werkelijk tot rust komen wanneer het niet alleen géén bedreiging waarneemt, maar ook signalen ontvangt van nabijheid, vertrouwen en verbondenheid.
De polyvagaaltheorie beschrijft hoe ons ‘autonome zenuwstelsel’ voortdurend nagaat:
Ben ik hier veilig, of moet ik mij beschermen?
Volgens de theorie reageren we grofweg op drie manieren:
- Veiligheid en verbinding: we voelen ons rustig, staan open voor contact en kunnen helder nadenken.
- Vechten of vluchten: bij dreiging worden we gespannen, boos, angstig of gejaagd.
- Bevriezen of afsluiten: wanneer de dreiging overweldigend wordt, trekken we ons terug, verdoven we of voelen we ons machteloos.
Ons lichaam maakt die inschatting vaak al vóór we er bewust over nadenken. Een warme stem, vriendelijke blik of betrouwbare aanwezigheid kan daarom helpen om tot rust te komen. Vandaar de gedachte: Veiligheid is niet alleen de afwezigheid van dreiging, maar ook de aanwezigheid van verbinding.
